Ուսումնական

Վերջին տարիներին վիրաբուժության մեջ  լեղապարկի և լեղուղիների հիվանդությունների հանդիպման հաճախականությունը մեծացել է, որը պայմանավորված է ինչպես  ապրելակերպի այնպես էլ սննդակարգի և շրջակա միջավայրի փոփոխությունների հետ:  Զարգացած երկրներում, ըստ տարբեր աղբյուրների, լեղաքարային հիվանդությունը հանդիպում է բնակչության 10%-15%-ի մոտ: Այդ իսկ պատճառով տարեց տարի ավելանում են հեպատոբիլիառ շրջանում կատարվող միջամտությունները, որի հետևանքով համապատասխան վիճակագրական տվյալների, մեծանում են ներվիրահատական բարդությունների հանդիպման հաճախականությունը: Արտալյարդային լեղուղիների վնասումներն առավել հաճախ հանդիպում են  խոլեցիստէկտոմիաներից, խոլեդոխոտոմիաներից, հազվադեպ՝ ստամոքսի, 12-մատնյա աղու և ենթաստամոքսային գեղձի վիրահատություններից հետո։ Բաց խոլեցիստէկտոմիաների դեպքում  արտալյարդային լեղուղիների վնասման հաճախականությունը կազմում է 0,1-0,8% ։ Ըստ Եվրոպական, Ամերիկյան և համաշխարհային էնդոսկոպիկ վիրաբույժների ասոցիացիայի տվյալների՝ լապարասկոպիկ խոլեցիստէկտոմիաների դեպքում  արտալյարդային լեղուղիների վնասման հաճախականությունը   5-10 անգամ ավելի է, քան բաց խոլեցիստէկտոմիաների դեպքում։ Արտալյարդային լեղուղիների վնասման հիմնական պատճառներն են՝  բիլիոպանկրեատոդուոդենալ զոնայի անատոմիական անոմալիաները, հեպատոդուոդենալ կապանի շրջանում արտահայտված ինֆիլտրատիվ բորբոքային փոփոխությունների առկայությունը, անհրաժեշտ սարքավորումներով   հագեցվածության բացակայությունը, վիրաբույժի ցածր որակավորումը։

Կլինիկական դեպք

Աստղիկ ԲԿ ընդունվել է հիվանդ Թ.Գ.-ն (57 տ)՝ գանգատվելով արտաքին լեղային խուղակի առկայությունից, կյանքի որակի վատացումից (հիվանդը օրական  խմում էր մոտ 1լ լեղի): Իրեն հիվանդ է համարում մոտ 8 ամիս, ինչ ՌԴ Կրասնոդար երկրամասում վիրահատվել է լեղաքարային հիվանդության կապակցությամբ: Վիրահատությունից 2 օր անց հիվանդի մոտ կատարվել է ռելապարատոմիա՝ լեղուղիների արտաքին դրենավորում։ Հիվանդը դիմել է մի քանի բուժ. հաստատություն, որտեղ հաշվի առնելով վիրահատության ծավալը, անհրաժեշտ տեխնիկական հագեցվածության բացակայությունը, ձեռնպահ են մնացել տվյալ միջամտությունը կատարելուց:  Աստղիկ Բժշկական Կենտրոնում ախտորոշվել է վիճակ խոլեցիստէկտոմիայից, ընդհանուր լեղածորանի յաթրոգեն վնասումից հետո (ընդհանուր լեղածորանի հեռացում) արտաքին լեղային խուղակ:

Նկար1. Որովայնի խոռոչի օրգանների ԿՏ կոնտրաստ հետազոտություն

Կլինիկայում առկա բարձր որակավորում ունեցող վիրաբուժական թիմի և գերժամանակակից սարքավորումների շնորհիվ կլինիկայի ղեկավար, պրոֆեսոր Հ.Ա. Բարսեղյանի գլխավորությամբ, վիրաբուժական բաժանմունքի ղեկավար, դոց. Ա.Ա. Ոսկանյանի կողմից կատարվել է լեղուղիների ռեկոնստրուկտիվ վիրահատություն` ձևավորելով հեպատիկոդուոդենոանաստամոզ:  Հետվիրահատական շրջանն ընթացել է հարթ, վերքը լավացել է առաջնային ձգումով, դինամիկայում կատարվել են կլինիկա-լաբորատոր հետազոտություններ, բոլոր ցուցանիշները եղել են նորմայի սահմաններում: Հիվանդը, որը տառապում էր խորը դեպրեսիայով՝ պայմանավորված դառը լեղու ամենօրյա ընդունումով՝ կորցրել էր հույսը բնականոն կյանք վերադառնալու՝ իրեն մեկուսացնելով հասարակությունից:

Աստղիկ Բժշկական Կենտրոնի ողջ կոլեկտիվի շուրջօրյա բարձր մասնագիտական որակավորման և հոգատար վերաբերմունքի շնորհիվ  դուրս է գրվել առողջացումով:

Նմանանիտ բարդ վիրահատությունները հնարավոր է միայն գերժամանակակից սարքավորումների առկայության դեպքում, ինչպիսին են   Argon- plasma coagulation module և Harmonic scalpel & Ligasure:

1. Argon- plasma coagulation module

2. Harmonic scalpel & Ligasure

9534

Արյան մեջ վիտամին D-ի  անալիզը կատարելիս հիմնականում որոշում են 25 (OH) D, որը համեմատաբար ավելի ստաբիլ է և նրա քանակությունը արյան մեջ նշանակալի քանակությամբ է:

Երկար ժամանակ վիտամին D-ն   համարվում էր պատասխանատու միայն ոսկրերում Ca –ի պահպանման համար: Բայց պարզվում է, որ այս վիտամինի ֆունկցիաները շատ ավելի շատ են, իսկ դիֆիցիտը՝ վախեցնող: <<Վիտամին D –ն մասնակցում է ամեն ինչին >> Դոկտոր Գրեկով :

Վիտամին D-ն համարվում է ճարպալուծ վիտամին, որն էլ կատարում է բազմաթիվ ֆունկցիաներ՝

  1. Խթանում է Ca –ի ներծծումը առաջնային մեզից արյան մեջ:
  2. Կան կարծիքներ, որ վիտամին D-ն ընդունակ է իջեցնելու խոլեստերինի կոնցենտրացիան արյան մեջ:
  3. Վիտամին D-ն իջեցնում է ստամոքսի, ուղիղ աղու քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունը: Կանանց մոտ իջեցնում է կրծքագեղձի քաղցկեղի, իսկ տղամարդկանց մոտ շականագեղձի քաղցկեղի հավանականությունը:
  4. Ապացուցված է վիտամին D ազդեցությունը աուտոիմուն հիվանդությունների ժամանակ (օրինակ շաքարային դիաբետի I տիպի, Ռևմատոիդ արտրիտի ժամանակ ):
  5. Կան տվյալներ, որ վիտամին D-ի կոնցենտրացիայի բարձրացումը բերում է իմունիտետի բարձրացման :
  6. Վիտամին D ի դիֆիցիտի ժամանակ բարձրանում է հարվահանաձև գեղձի քաղցկեղի հավանականությունը :

Վիտամին D-ն  միակ վիտամինն է, որը գործում է,և որպես վիտամին, և որպես հորմոն :

Ամերիկայի Բակի ինստիտուտի գիտնականները հայտնաբերել են վիտամին D ի նոր հատկություն, որ այն փոխկապակցված է երկարակեցությունն ապահովող հայտնի գենի հետ, այն երկարացնում է կյանքի միջին տևողությունը 33%-ով  :

Սոլթ Լեյք Սիթիի գիտնականների հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ վիտամին D 15 ng/ml ից ցածր մակարդակ ունեցող հիվանդների 9 % մոտ սիրտ անոթային հիվանդության ռիսկը մեծանում է 35 % ով:

Դանիայում 96000 բնակիչների  շրջանում կատարված հետազոտություններ արդյունքում պարզվել է, որ արևային լույսի պակասը հանգեցնում է քաղցկեղի: Հետազոտությունը տևել է 40 տարի :

Հարվորդի համալսարանի տվյալներով 1 մլդ մարդ ունի վիտամին D-ի պակաս :

Կան տվյալններ, որ վիտամին D կանոնավոր ընդունումը 90% ով իջեցնում է շաքարային դիաբետով պայմանավորված հիվանդությունները:

Վիտամին D ի դիֆիցիտը թուլացնում է ատամների էմալը. որն էլ առաջացնում է կարիես:

Կան նաև հետազոտություւներ, ըստ որի վիտամին D ի պակասը կարող է պատճառ լինել երկարատև քրոնիկ ցավերի, որոնք կապված են ռևմատիզմի կամ նևրոլոգիական խանգարումների հետ : Իսկ քրոնիկական ցավը մեծ տարածվածություն ունի՝ 5 բնակչից մեկը տառապում է դրանով : 2012 թ լեհ գիտնականների հետազոտություններից պարզ է դարձել, որ բնակչության զգալի քանակ ուներ վիտամին D ի շատ ցածր մակարդակ: Հաշվի առնելով այդ 2013 թ ին կենտրոնական Եվրոպայի երկրների համար որոշում ընդունվեց վիտամի D ի  պրեպարատի ընդունման մասին , և մեկ տարի անց նշանակալի էին արդյունքները , աճել էր նորմալ վիտամին D ունեցողների թիվը:

Վիտամին D – ի հետազոտություն

Աստղիկ  բ/կ լաբորատորիայում կատարվել է վիտամին D –ի 2200 հետազոտություն :

Անալիզը կատարվում է ROCH ֆիրմայի Cobas e 411  իմունոլոգիական անալիզատորով, մեթոդը՝ էլեկտրոքիմօլումինիսցենտային է:

Ըստ մեթոդի Vit D-ի նորման 30-75 նգ/մլ է: մեր կատարած հետազոտությւննեում չենք ունեցել ոչ մի հիպեր Vit D ի ցուցանիշ :

Ամենաբարձր ցուցանիշը եղել է 61,6 նգ /մլ որն էլ օտարերկրացու անալիզ էր: Հետազոտություններից պարզ էր դարձել, որ

 

Հետազոտվողներ

 

Կին

 

Տղամարդ

 

<3 նգ/մլ

Նորմայից 10X ցածր

4%

<10 նգ/մլ

Արտահայտված դիֆիցիտ

28% 25.6% 14.2%
10-20 նգ/մլ

դիֆիցիտ

42% 44% 45.5%
20-30նգ/մլ անբավարարություն 19% 17.2% 25%
N 7% 6.6% 15.5%

Հետազոտվողների ամբողջ խմբում կանանց թիվը 4 անգամ գերազանցում է տղամարդկանց թվին:

Նորմայից 10անգամ ցածր ցուցանիշ ունեցողները 78 հոգի են, որոնցից միայն 10 –ն են տղամարդ, մնացածը կանայք են 68 հոգի, այսինքն կանանց մոտ <3 –ից ցուցանիշը մոտ 7 անգամ գերազանցում է տղամարդկանց  :

<10 նգ/մլ կանայք 2 անգամ շատ են :

10-20նգ/մլ ցուցանիշ ունեցող կանանց և տղամարդկանց քանակը հավասարվում են:

20-30նգ/մլ  տղամարդկանց թիվը գերազանցում է կանաց :

Նորմալ ցուցանիշ ունեցողների խմբում տղամարդիկ 2.5 անգամ գերազանցում են կանանց:

Հետազոտվողների խմբում կան նաև երեխաներ, որոնց անալիզների արդյունքները նորմայում են : Երեխաների մոտ Vit D ի նորման 10-44 նգ/մլ :

Ունենք նաև տվյալներ ըստ տարիքային խմբերի ՝

20-40 տարեկան      33.2%

40-65 տարեկան        46.5%

>65 տարեկան           12.4%

Ուշադրության են արժանի տվյալները, որ ստացել ենք 65 տարեկանից բարձր կանանց մոտ:

Այդ խմբի միայն 1.1 % – ի մոտ է Vit D –ն նորմայում :Իսկ նորմայում ամենաբարձր ցուցանիշը տղամարդկանց մոտ է 40-60 տարեկանում ՝ 9 % :

Ունենք նաև տվյալներ ըստ նեղ մասնագետների նշանակումների: Նյարդաբաններն ու Էնդոկրինոլոգները ամենաշատն են հետաքրքրված Vit D –ի արդյունքներով: Մեր  հետազոտվողների 37.6 % նյարդաբանների հիվանդներն են, իսկ 31.5 % էնդդոկրինոլոգներին են: Գինեկոլոգները, սրտաբանները, թերապևտները ևս ունեն հիվանդների մեծ քանակ : Հետազոտվողների խմբում քիչ չեն նաև ինքնակամ դիմողները, որոնք կազմում են մեր հետազոտվողների 13.5 % :

Հետաքրքիր արդյունքներ ենք ստացել նաև նյարդաբանական ստացիոնար բաժնում բուժվող հիվանդների մոտ: Հետազոտվողներից և ոչ մեկը չունեն Vit D նորմալ ցուցանիշ, իսկ նորմայից 10 անգամ ցածր ցուցանիշ ունեցողները 29% են :

«Աստղիկ» ԲԿ լաբորատորիայի ղեկավար`

Մարինե Ջոնիկի Մանուկյան

 

 

 

 

Էխինոկոկը պարազիտար հիվանդություն է, որն առաջացնում են տափակ որդը: Հայաստանը (ինչես նաև ամբողջ Կովկասյան տարածաշրջանը) համարվում է էխինոկոկի համար էնդեմիկ օջախ: Էխինակոկով կարող են վարակվել բոլոր կաթնասուն կենդանիները: Հասուն որդը գտնվում է վերջնական տիրոջ /շներ, գայլեր, այլ գիշատիչներ/ աղիներում, որտեղից որդի ձվերը կղանքի հետ դուրս են գալիս և տարաշվում են արտաքին միջավայր: Էխինակոկի միջանկյալ տերեր են համարվում մարդը, խոշոր և մանր եղջերավոր անասունները, խոզերը, ձիերը, կապիկները: Վերջնական տերերի վարակումը տեղի է ունենում էխինակոկով վարակված միջանկյալ տերերի օրգանները ուտելուց:

Մարդը կարող է վարակվել.

  • վարակված կենդանիների հետ շփվելուց,
  • հիգիենայի կանոնները խախտելուց,
  • անլվա մրգեր բանջարեղեններ ուտելուց
  • որոշ արագ սննդի սպասարկման կետերում պատրաստված ուտելիքներ, աղցաններ ուտելուց

Որդի ձվիկները ընկնելով օրգանիզմ, բարակ աղու պատով թափանցում են երակներ կամ ավշային անոթներ և դրանցով հասնում լյարդ: Եթե էխինոկոկի ձվիկը /սկոլեքս/ չափերով մեծ է, այն լյարդի ֆիլտրացիոն համակարգով անցնելից ֆիքսվում է լյարդում և այնտեղ առաջացնում էխինակոկային բուշտ, իսկ եթե չափսերով փոքր է` անցնելով լյարդի պաշտպանական մեխանիզմներով կարող են ընկնել արյան շրջանառություն և տեղակայվել ցանկացած օրգաններում /առավել հաճախ թոքերում/: Միաժամանակ կարող են հանդիպել մի քանի էխինակոկային բշտեր, տարբեր օրգաններում: օրինակ. Աստղիկ բժշկական կենտրոնում վիրահատված հիվանդներից մեկի մոտ հայտնաբերել և վիրահատական եղանակով միաժամանակ հեռացրել ենք 4 տարբեր էխինակոկային բշտեր / 2 բուշտ լյարդում, 1-ը` ձախ ձվարանում, 1-ը` աջ ազդրի քառագլուխ մկանի մեջ/:

Էխինոկոկի բուշտն իրենից ներկայացնում է սպիտակ կամ սպիտակադեղնավուն գույնի կլոր գոյացություն, որը լցված է հեղուկով: Կիստաները լինում են եզակի և բազմակի:Կիստայի պատն ունի 2 շերտ արտաքին`խիտինային թաղանթ և ներքին` հերմինատիվ թաղանթ, վերջինս կազմված է բջիջներից, որոնցից ձևավորվում են դուստր բշտեր: Օրգանիզմի կողմից էխինակոկային բշտի շուրջ առաջանում է ֆիբրոզ պատյան: Բշտի պատռման դեպքում դուստր բշտերը սերմնացրվում են և աճում են նոր բշտեր:

Սկզբնական շրջանում էխինոկոկի ձվիկները հայտնվելով մարդու օրգանիզմում երկար ժամանակ /ամիսներ, տարիներ/  կարող են մնալ թաքնված, չունենալ որևէ կլինիկական դրսևորում: Կլինիկական պատկերն ի հայտ է գալիս այն ժամանակ երբ բուշտը չափերով մեծանում է, սկսում է ճնշել հարևան օրգաններին և հյուսվածքներին:

Հիվանդները կարող են  ունենալ հետևյալ գանգատները.

  • ծանրության զգացում որովայնում,
  • բութ ցավեր աջ թուլակողում,
  • լյարդի չափերի մեծացում,
  • սրտխառնոց /ստամոքսի վրա ճնշման դեպքում/,
  • որովայնի առաջային պատի փքում /լյարդի առաջային ստորին հատվածում տեղակայվելու դեպքում/,
  • ստոծանու աջ գմբեթի ձևախախտում /լյարդի ենթաստոծանիական հատվածում տեղակայվելու դեպքում/,
  • պորտալ հիպերտենզիա /դռներակի ճյուղերի ճնշման դեպքում/,
  • աղիքային անանցանելիություն /12 մատնյա աղու ճնշման դեպքում/,
  • մեխանիկական դեղնուկ /լեղուղիների ճնշման դեպքում/,
  • խոլանգիտ /դեպի լեղուղիներ բշտի պատռման դեպքում/,
  • բշտի պարունակության թունավոր ազդեցություն /անեմիա,էոզինոֆիլի, նևրիտներ, էպիլեպտանման նոպաներ, ալերգիկ ցանավորումներ/ ,

 

 ԲՈՒԺՈՒՄԸ

Շատ հազվադեպ փոքր բուշտը կարող է կրակալվել, և նման ելքը կարող է գնահատվել ինքնալավացում:

Բոլոր մյուս դեպքերում, հաշվի առնելով հնարավոր բարդություններ բարձր հավանականությունը, ցուցված է վիրահատական բուժում: Տարբերում են էխինոկոկէկտոմիայի երկու տեսակ`բաց և փակ: Բաց էխինոկոկէկտոմիայի դեպքում կատարվում է բշտի պունկցիա, հատվում է բշտի խոռոչը, հեռացվում է մակաբույծի խիտինային թաղանթն ամբողջությամբ, խոռոչը մշակվում է սկոլիցիդային հատկություն ունեցող դեղամիջոցով /ֆորմալին, հիպերտոնիկ լուծույթ, գլիցերին, գլյուկոզա/: Թարախակալված բշտի պատճառով վիրահատության ժամանակ մնացած խոռոչը դրենավորում են, իսկ մնացած դեպքերում ձգտում խոռոչի վերացման /պատերի կարում, ոտիկի վրա ճարպոնի տամպոնադա, ֆիբրոզ թաղանթի խորասուզում/:

Փակ էխինոկոկէկտոմիան իրականացվում է առանց խիտինային թաղանթի ամբողջականության խախտման: Վիրահատական այս տեսակը համարվում է իդեալական էխինակոկէկտոմիա: Այն ընդգրկում է նաև մակաբույծի հեռացումը ֆիբրոզ թաղանթի հետ, որը կարելի  է կատարել էխինոկոկային բշտի եզրային տեղակայման դեպքում, ինչպես նաև օրգանի մի մասի մասնահատում մակաբույծի հետ մեկտեղ:

Աստղիկ բժշկական կենտրոնում առկա գերժամանակակից բժշկական սարքավորումները /Ligasure և Argon-plasma coagulation module/ զուգակցելով, իրականացվել է իդեալական էխինակոկէկտոմիա: Հիվանդի մոտ էխինոկոկային բուշտը տեղակայված էր լյարդի 2-3 սեգմենտներում: Կատարվել է լյարդի ձախ բլթի մասնահատում, հեռացվել է էխինոկոկային բշտն առանց ամբողջականության խախտման: Հետվիրահատական շրջանն ընթացել է հարթ, հիվանդը դուրս է գրվել առողջացումով հետվիրահատական 6-րդ օրը:

Փակ էխինոկոկէկտոմիայի առավելություններն են.

  • Մնացորդային խոռոչի բացակայությունը, հետևաբար մնացորդային խոռոչին բնորոշ բարդությունների /մնացորդային խոռոչի թարախակալում, խոռոչից հետվիրահատական շրջանում լեղահոսություն և այլն/ կանխում
  • Դիսիմինացիայի վտանգի բացակայություն
  • Հետվիրահատական շրջանում հակապարազիտար դեղորայքային բազմափուլային բուժման բացակայություն

Հաշվի առնելով փակ էխինոկոկէկտոմիայի առավելությունները, խորհուրդ է տրվում հնարավորության դեպքում իրականացնել փակ էխինոկոկէկտոմիա:

Այս ամենի իդեալական համադրությունն առկա է «Աստղիկ» բկ-ում, որի Ընդհանուր վիրաբուժության բաժանմունքի պրոֆեսիոնալ մասնագետները պատրաստ են ընդունել ցանակացած չափսի հետվիրահատական ճողվածքով հիվանդի։

arayik-voskanyan

 

Արայիկ Ոսկանյան, բգթ, դոցենտ,

«Աստղիկ» բկ-ի ավագ վիրաբույժ

Հեռ.՝ 055117748

 

 

 

4456

Կարպալ թունելի համախտանիշն իրենից ներկայացնում է ախտանիշների հանրագումար, որոնք առաջանում են դաստակային խողովակում (թունելում) վերին վերջույթի նյարդերից մեկի՝ միջային նյարդի տեղային ճնշմամբ։ Կարող է լինել միակողմանի՝ հիմնականում ախտահարելով գերակշռող (դոմինանտ) կողմի ձեռքը։ Սակայն հանդիպում է նաև երկկողմանի դաստակային թունելի համախտանիշ, հատկապես՝ էնդոկրին և հոդային հիվանդությունների ֆոնին։ Դաստակային թունելով անցնում են մատների ծալիչների 9 ջլերը և միջային նյարդը։ Միջային նյարդը, դուրս գալով դաստակային թունելից, բաժանվում է մի քանի շարժիչ և զգացող ճյուղերի՝ նյարդավորելով.

  • թենարի (բթամատի հիմի) մկանները,
  • I և II որդանման մկանները,
  • բթամատի, ցուցամատի, միջնամատի ափային մաշկը և մատնեմատի ափային մաշկի ճաճանչային կողմը (դրսային երեքուկես մատները),
  • բթամատի, ցուցամատի, միջնամատի ծայրերի թիկնային մաշկը։
Պատճառներ

Դաստակային թունելի համախտանիշը բազմապատճառային հիվանդություն է։

Պատճառներից կարելի է թվարկել.

  1. Անատոմիական տեղաշարժեր.
  • Թունելի չափսերի փոքրացում (դաստակի ոսկրերի հոդախախտ, դաստակային կապանի հաստացում)։
  • Թունելի պարունակության մեծացում (ուռուցքներ՝ նևրինոմա, լիպոմա, օստեոմա, գանգլիոն; մկանների անոմալ փորիկներ; ճաճանչոսկրի հետկոտրվածքային ոսկրակոշտուկ; հետվնասվածքային օստեոֆիտներ; հեմատոմա)։
  1. Ֆիզիոլոգիական գործոններ.
  1. Դաստակի որոշակի դիրք և սովորույթային գործողություններ (մասնագիտական, կենցաղային, սպորտային)
  • Երկարատև աշխատանք համակարգչով կամ սմարթֆոնով։
  • Ճաճանչ-դաստակային հոդի հաճախակի կրկնվող ծալում-տարածում։
  • Դաստակի կրկնվող պտուտականման շարժումներ։
  • Մատների շարժումներ տարածած դաստակով։
  • Ծանրության կրում տարածած դաստակով։
  • Դաստակի անշարժացում գիպսակապով ծալման և ծղիկային շեղման դիրքում։
Կլինիկական պատկեր

Հաճախ հիվանդները գանգատվում են դաստակի ցավերից, ձեռքի թուլությունից (ձեռքից առարկաները կարծես «վայր են ընկնում»), ափի շրջանի ու I-III մատների ծակծկոցներից ու թմրածությունից։ Տիպիկ գանգատը ձեռքում ցավի սաստկացումն է, ծակծկոցները և ծանրության զգացումը հատկապես գիշերային ժամերին, որոնք ստիպում են հիվանդին արթնանալ, ձեռքն իջեցնել, թափահարել ու մատներն ինտենսիվորեն ծալել-տարածել։ Աշխատանքի ժամանակ, հատկապես, եթե այն պահանջում է ճաճանչ-դաստակային հոդի կրկնվող շարժումներ, ախտանիշները սովորաբար սաստկանում են։ Ոչ հազվագյուտ դիտվում է ցավի ճառագայթում դեպի բազկի, ուսագոտու շրջան։

Ըստ զարգացման շրջանների ախտանիշներն ի հայտ են գալիս հետևյալ կերպ.[11]

  1. Վաղ շրջան.
  • գիշերային ցավեր,
  • ծակծկոցներ (պարէսթեզիա) I-III մատներում,
  • դիրքային թմրածություն։
  1. Միջին շրջան.
  • թուլություն,
  • ուռածության զգացում։
  1. Ուշ շրջան.
  • զգացողության թուլացում,
  • I-III մատների մաշկի քրտնարտադրության (սուդոմոտոր) փոփոխություններ և մատնահետքերի հարթեցում,
  • թենարի ապաճում (ատրոֆիա),
  • բթամատի կարևոր շարժումների կորուստ։
  • I միջմատնային տարածության նեղացում։
  
Ախտորոշում
  • Զգացողության թեստեր
  • Հրահրիչ (պրովոկացիոն) թեստեր.
  • Էլեկտրաֆիզիոլոգիական հետազոտություններ. Էլեկտրոնեյրոմիոգրաֆիա
Բուժում

Որքան վաղ է կատարվում ախտորոշումը, այնքան ավելի է մեծանում ոչ վիրահատական (կոնսերվատիվ) եղանակով բուժվելու և լիարժեք ապաքինվելու հավանականությունը։ Եթե վաղ շրջաններում նշանակվում է կոնսերվատիվ բուժում, ապա ուշ շրջանում անհրաժեշտ է լինում վիրահատական բուժում։

Կոնսերվատիվ (ոչ վիրահատական)

  • Ճաճանչ-դաստակային հոդի օրթեզավորում («հանգստի օրթեզ»)։
  • Կարպալ թունելի մեջ ստերոիդի ներարկում։ Ներարկումների անարդյունավետության դեպքում խորհուրդ է տրվում վիրահատություն։
  • Ֆիզիոթերապիա՝ երբեմն վաղ և միջին շրջաններում կարող է արդյունավետ լինել նաև ուլտրաձայնային բուժումը (ֆոնոֆորեզ)։
  • Ոչ ստերոիդ հակաբորբոքային միջոցներ։
  • Վիտամինաթերապիա. միջնակ նյարդի սնուցումը բարելավելու համար երբեմն նշանակում են նաև B խմբի վիտամիններ, մասնավորապես վիտամին B6 (պիրիդօքսին)։

 Վիրահատական

Վիրահատական միջամտությունը իրենից ներկայացնում է դաստակային լայնաձիգ կապանի հատում բաց կամ էնդոսկոպիկ եղանակով։ Էնդոսկոպիկ եղանակով բուժման  առավելությունները՝

  • նվազագույն տրավմատիզացիյա
  • օպերացիոն դաշտի նվազագույն չափ
  • վերքերի արագ ապաքինում
  • հազիվ նկատելի սպի

Բաց                                                         Էնդոսկոպիկ